Schip ligt op de helling en wordt afgespoten.

Strontrace 2023: de voorbereiding

Mosselen, een schroef en een bijna lekkend schip.

De Strontrace is een wedstrijd voor historische vrachtschepen, die een symbolische lading gedroogde koemest van Workum naar Warmond moeten brengen. Schipper Rob Ligtenberg won de 50e editie in de vrije klasse en schreef erover. In deze blog: de voorbereiding, die begon bij de Open Monumentendag In Roelofarendsveen

Open monumentendag 2023
De Nooit Volmaakt in de haven van Roelofarendsveen tijdens de Open Monumentendag 2023

Zoetwatermosselen

Op 9 en 10 september 2023 deed de Nooit Volmaakt mee aan de Open Monumentendag. In het prachtige haventje bij Roelofarendsveen lag het schip aangemeerd en konden de bezoekers een kijkje nemen aan boord.  Wat was het heet die dag. Gelukkig zorgde het grootzeil en de fok die gehesen waren voor een beetje schaduw. Tijdens een verfrissende duik voelde ik even of de onderkant van het schip glad was. 6 weken later immers zou de 50e Strontrace van start gaan en die stond al heel lang in de agenda. Wow, dat beloofde niet veel goeds: dikke lagen zoetwatermosseltjes hadden zich aan de huid gehecht.

Moesten we daar de Strontrace mee gaan varen, en er ook nog een redelijke klassering mee zien te scoren? Dat gaat hem niet worden, bedacht ik. Er zat dus niets anders op: de Nooit Volmaakt moest schoongespoten worden en in de anti-fouling. Maar ja, vind maar eens een werf waar je zo snel nog op de helling kunt. Even rondbellen gaf toch de oplossing: scheepswerf Stallinga in Leiden had nog wel plek.

In de haven van Roelofarendsveen, een paar weken voor de Strontrace
De zeilen gehesen voor wat extra schaduw op de kade.

De schroef

En toen begon het te kriebelen: zou ik nu eens eindelijk die knoop doorhakken en een schroef bestellen die tijdens het zeilen geen weerstand heeft? De Nooit Volmaakt is een geweldig zeilschip, maar bij manoeuvres als het niet hard waait, dan valt het schip stil. En, dan duurt het een hele tijd voordat de snelheid weer terug is<br><br>De oplossing is dus simpel: een schroef met bladen die in zeilstand gezet kunnen worden. Maar ja, daar hangt nogal een prijskaartje aan. Na 3 slapeloze nachten toch maar het besluit genomen: die schroef ging er komen.

Meten onder water....

Gewapend met primitief meetmateriaal en een surfpak zo goed en zo kwaad alle maten van de huidige schroef (onder water) opgemeten. En toen de bestelling geplaatst. Oei, als dat allemaal maar goed gaat met die maatvoering. We hebben het hier niet over een pakje boter of een fles melk dat je bij de supermarkt haalt.

Nostalgie van de scheepswerf

Vrijdag 22 september voer ik het schip naar scheepswerf Ton Stallinga in Leiden. Voor mij een plek met veel herinneringen: daar ging ik met mijn vorige tjalk de Onderneming in de jaren ’80 ook al naar toe. It felt like coming home: alsof de tijd geen vat had weten te krijgen op de dwars- en langshelling, de hogedrukspuit en de container met kwasten, rollers, blikken primer en antifouling. Het voelde heel vertrouwd.

Schoonspuiten, antifouling en schilderen​

Diezelfde middag ging het schip nog op het droge, maar er was die middag even niemand meer om het schip schoon te spuiten. Maandag zou ik de eerste zijn. “Of” (in onmiskenbaar Leids) “je moet morgen zelf maar ff onder die schuit willen kruipen?” Tja, er was dus even geen misverstand meer over mijn zaterdagprogramma: 40 bar waterdruk op een tjalk spuiten, net zolang totdat er echt geen mossel meer te bekennen was. Daarna ging de onderkant van het schip in de primer en de antifouling, hierbij geassisteerd door een aantal vrienden van de Nooit Volmaakt. En ook de beschadiging op de kop van de tjalk werden vakkundig  hersteld.

Nooit Volmaakt op de helling na schilderbeurt

Lek

Eén van de actiepuntjes: in de machinekamer zat een verdachte roestplek. Mijn strontrace co-schipper John Cornelisse (geboren en zijn hele jeugd doorgebracht op een vrachtschip) vertrouwde het niet. Hij bleek het bij het rechte eind te hebben: 2 tikken met een bikhamer bleek voldoende om van buiten naar binnen te kunnen kijken. Ai, daar had ik geen rekening mee gehouden. Maar goed, na een ochtendje slijpen en lassen had Maarten, de zoon van werfbaas Ton, het lek letterlijk weer boven water. Check.

Klaar voor de Strontrace

Terug het water in voor de Strontrace

En toen eindelijk was het zover, op maandag 2 oktober kon de Nooit Volmaakt weer doen waar ze 113 jaar geleden voor gebouwd was: varen. De Strontrace bemanningsleden Bernd en Dominique waren op zaterdag naar Friesland gereden om de schroef op te halen en werfbaas Ton Stallinga had de splinternieuwe schroef gemonteerd en niets leek een spoedige terugvaart naar thuishaven Fort Kudelstaart in de weg te staan.

De nieuwe schroef voor de Strontrace

Vooruit bleek achteruit

Tergend langzaam kwam de hellingkar met daarop 20 ton staal en hout achteruit. Eindelijk was er voldoende water onder het schip om de motor te starten. Weinig ruimte achter het schip dus maar even gauw een tikkie vooruit om niet de kade te raken. Hé, dit klopt niet: als ik vooruit wil, gaat ie achteruit; en andersom. Gauw dus even de gashandle in zijn achteruit om vooruit te gaan. Was er toch iets misgegaan bij de bestelling.

Macht der gewoonte

Ondanks deze teleurstelling, zijn we toch maar even gaan proefvaren. Het goede nieuws: de Nooit Volmaakt gaat als een raket. Het slechte nieuws: niets is meer hetzelfde. Niet alleen is vooruit ineens achteruit geworden, maar ook draait het schip nu automatisch heel makkelijk naar stuurboord in plaats van naar bakboord. Dit is niet te doen: na 43 jaar ga ik hier echt niet meer aan wennen.

Er zat niets anders op: het schip moest terug de kant op en de schroefbladen moesten worden omgedraaid. Dat bleek voor werfbaas Ton een relatief eenvoudig klusje.

Proefvaart op de Grote Poel

En zo kon ik een paar dagen later alsnog het schip terugvaren naar de thuishaven Fort Kudelstaart aan de Westeinderplassen. Op zondag 10 oktober was het tijd voor een proefvaart. Dat beloofde veel goeds voor de naderende Strontrace, want het schip zeilde echt een heel stuk makkelijker, en zeker tijdens de overstag manoeuvres. Was al dat werk toch niet voor niets geweest. 

Delen:

Op de hoogte blijven?

Ontvang het laatste nieuws van de Varen met de Nooit Volmaakt in jouw inbox!

Volg ons!

Misschien vind je dit ook leuk

(B)logs

De strontrace 2021 deel 2

De wind die op dinsdagmiddag was gaan waaien, zorgde er voor dat veel schippers en hun bemanningen het zwaar hadden. Er bleek bovendien dat de nummers 3 t/m 6 bij de Kaag elk een eigen route hadden gekozen. Maar welk schip heeft de juiste keuze gemaakt?

Lees verder >

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven