Zeilfortzandrace 1-2 juli 2022

24 uur varen zoals vroeger

Op vrijdagavond 1 juli 2022 om 19:00 uur startte de tweede editie van Zeilfortzandrace (Zandrace). Deze bijzondere 24-uurswedstrijd voor historische zeilende vrachtschepen vond plaats op de Westeinderplassen rondom Aalsmeer en Kudelstaart. Fort Kudelstaart was net als vorig jaar de start-, aanleg- en finish-locatie.

Winnaar 2021 en 2022

Schipper Hilbert Teeuwen met zijn westlander 2 Gebroeders won de net als de eerste ook de tweede Zeilfortzandrace. Met slechts 5 punten achterstand eindigde skûtsje Nooit Volmaakt op de tweede plaats, gevolgd door de westlander Onderneming en het skûtsje Jonge Hiltsje.

De Jong Hiltsje

Klaar om zand te laden

De Onderneming en 2 Gebroeders

Geladen en onderweg om te laden

Deelnemers 2022

De onderstaande schepen voeren mee:

Naam: Jonge Hiltsje
Scheepstype: Skûtsje
Bouwjaar: 1903

Naam: Nooit Volmaakt
Scheepstype: Skûtsje
Bouwjaar: 1910

Naam: Onderneming
Scheepstype: Westlander
Bouwjaar: 1890

Naam: Twee Gebroeders
Scheepstype: Westlander
Bouwjaar: +/- 1920

2 Gebroeders, winnaar Zandrace 2021

De Zandrace

Het zeilende vrachtschip dat in maximaal 24 uur – zonder de motor te gebruiken - de meeste zakken zand heeft afgeleverd op 2 verschillende locaties op de Westeinderplassen, is de winnaar. Die zakken zand halen de schepen op aan de kade in de Fortgracht van Fort Kudelstaart. Langer varen dan 24 uur wordt bestraft. Het is dus niet alleen een kwestie van snel zeilen en manoeuvreren, maar ook slim omgaan met de beschikbare tijd.

Van start tot finish

Wat de Zandrace precies inhoudt, leest u hieronder:

  • Op vrijdag 1 juli liggen de deelnemende historische zeilschepen aangemeerd in de Fortgracht in Fort Kudelstaart

  • In de middag vindt een loting plaats waarin bepaald wordt welk schip als eerste, tweede et cetera mag vertrekken.

  • De bemanningen van de schepen vullen 10 zakken zand en brengen deze aan boord. Zonder de motor te starten nemen de schepen hun toegekende startplek in.

De start

Om 19.00 uur wordt het startsein gegeven, waarna de schepen de Grote Poel op varen. Elke schipper bepaalt welke routes er gevaren worden en in welke volgorde. Dat hangt dus helemaal af van de tactiek van schipper en bemanning. Er kan gekozen worden uit de onderstaande routes:

De korte route

Deze route is ongeveer 4,5 kilometer. De plek waar het zand moet worden gelost is bij het Gronddepot van Otto Grond- en Baggerwerken aan de Kleine Poel. Na het lossen van het zand vaart het schip door via de Grote Brug. Op de Grote Poel moet nog wel even een boei gerond worden. Dan varen de schepen terug naar het Fort om een nieuwe lading zand te halen. Zodra het schip terug is in de fortgracht, heeft het 10 punten verdiend.

De midden route

Deze route is ongeveer 12,0 kilometer en gaat over de Grote Poel. Het zand moet gelost worden in de buurt van het eiland vlak bij de Pieter Leendert. Na het lossen van het zand vaart het schip over de Grote Poel terug naar het Fort. Zodra het schip terug is in de fortgracht, heeft het 20 punten verdiend.

De lange Route
Deze route is ongeveer 12,7 kilometer. De plek waar het zand moet worden gelost is op het eiland vlak bij de Pieter Leendert, aan de zuidwestkant van de Grote Poel. De heenroute mag de schipper zelf bepalen:

    • linksom (eerst door de Ringvaart)

    • rechtsom (eerst over de Grote Poel)

Na het lossen van het zand vaart het schip terug naar het Fort. Op de Grote Poel moet nog wel even een boei gerond worden. Daarna vaart het schip terug naar het Fort om een nieuwe lading zand te halen. Zodra het schip terug is in de fortgracht, heeft het 25 punten verdiend.

De lange route

Deze route is ongeveer 12,7 kilometer. De plek waar het zand moet worden gelost is op het eiland vlak bij de Pieter Leendert, aan de zuidwestkant van de Grote Poel. De heenroute mag de schipper zelf bepalen:

  • linksom (eerst door de Ringvaart)

  • rechtsom (eerst over de Grote Poel)

Na het lossen van het zand vaart het schip terug naar het Fort. Op de Grote Poel moet nog wel even een boei gerond worden. Daarna vaart het schip terug naar het Fort om een nieuwe lading zand te halen. Zodra het schip terug is in de fortgracht, heeft het 25 punten verdiend.

Bonuspunten

Je krijgt 15 bonuspunten voor elke keer dat je een setje gevaren hebt van de lange -, de midden- en de korte route.

Aanvullende regels

  • Verplicht rust
    Elk schip moet 4 uur rust nemen. Wanneer? Dat mag elke schipper zelf bepalen. Maar de rusttijd moet uiterlijk om 9 uur op zaterdag beginnen.

  • Jongeren aan boord
    Om het varen met historische schepen te promoten onder de jeugd, heeft elk schip minimaal 2 opvarenden aan boord van jonger dan 18 jaar.

  • Motorgebruik
    Het varen op de motor is alleen toegestaan in een noodsituatie of in het vrije stoomgebied. Dit gebied bevindt zich bij de haveningang van het Zeilfort. Het starten van de motor in het vrije stoomgebied kost 20% van de route die je dan vaart.
    Dus:

    • 2 punten bij de korte route;

    • 4 punten bij de midden route;

    • 5 punten bij de lange route.

  • Einde wedstrijd
    De wedstrijd eindigt precies 24 uur na het startsein. Op elk moment na de start mogen de schippers de wedstrijd beëindigen door aan te meren in de fortgracht of elders op de plas voor anker te gaan of aan te meren. Op deze manier kun je als schipper de zandrace net zo zwaar maken als je zelf wil.

  • Puntenberekening
    Alle gescoorde punten worden bij elkaar opgeteld. Bij gelijk aantal punten geldt het tijdstip dat de laatste lading zand gelost wordt. Het schip dat het laatst zijn lading lost, eindigt hoger.

  • Puntenaftrek
    Schepen die na 24 uur varen (zaterdag 19.00 uur) de haveningang passeren, krijgen puntenaftrek per minuut dat ze te laat zijn.

Het programma

Vrijdag 1 juli

  • 15.00 uur De laatste schepen zijn binnen

  • 16.30 uur Loting, aansluitend:

    • zand laden

    • schepen verhalen (zonder de motor te starten) naar de juiste startplek

    • groepsfoto schippers en bemanningen

  • 17.30 uur buffet voor schippers bemanning, sponsors , genodigden en vrijwilligers
    (buffet is gratis, drank voor eigen rekening)
    Locatie: buiten

  • 18.30 uur Schippersvergadering in Poterne

  • 19.00 uur Na het startsein varen de deelnemers de Westeinderplassen op om hun zand af te leveren

Zaterdag 2 juli

  • 09.00 uur uiterlijk tijdstip dat de schepen beginnen aan hun 4 uur rustperiode

  • vanaf 19.00 uur: schepen die het havenhoofd passeren, krijgen puntenvermindering

  • vanaf 19.15 uur: gezamenlijke maaltijd (eigen rekening)

  • 20.00 uur prijsuitreiking en aansluitend nog even napraten

Als de wind het laat afweten, moet er gejaagd worden.
Dit heet "bomen": het met lange vaarbomen een schip - van in dit geval 80 ton - voortduwen. Oude tijden herleven, hier in de Ringvaart bij Aalsmeer.

Inschrijven en kosten

Aanmelden voor deelname aan de wedstrijd, voor volgschepen en historische schepen die ´ter decoratie´ aanwezig willen zijn is mogelijk via dit inschrijfformulier

Kosten

De inschrijving voor deelname aan de wedstrijd is geldig zodra dit inschrijfformulier is ingevuld en verzonden en het inschrijfgeld a € 30,-- per schip is overgemaakt naar Stichting Vrouwentroost Bankrekening: NL95 INGB 0675 4905 96 o.v.v. “Inschrijfgeld Zandrace [naam schip]”. Dit bedrag is inclusief het liggeld voor vrijdag en zaterdagavond.

- Volgschepen en historische die "ter decoratie" het Fort bezoeken mogen tijdens de wedstrijd (vrijdag 19.00 uur tot zaterdag 19.00 uur) gratis een ligplaats innemen. Voor de zaterdagavond geldt het passantentarief (www.zeilfort.nl/jachthaven/passantentarief.

De Strijd om de Westeinderscheg

De Westeinderscheg uitgelegd

De provincie Noord-Holland werkt de komende jaren aan de Westeinderscheg, een groene strook die loopt vanaf het IJ via de Bovenlanden naar de Westeinderplassen, en dus ook langs het Fort bij Kudelstaart.

Verbinding

De Westeinderscheg bestaat uit natuur, water, recreatieve verbindingen en cultureel erfgoed . Het is er allemaal al, maar de samenhang is vooralsnog zoek. Door deze losse elementen met elkaar te verbinden en projecten voor herstel en verbetering te starten, ontstaat een geheel.

Behoud van Cultureel Erfgoed

De natuurkrachten wind en water en de vaardigheden van de schippers en hun bemanning zijn de elementen die na al die jaren nog steeds zorgen voor het vervoer over water. Als we zuinig omgaan met ons cultureel varend erfgoed en de kennis van de oude schipperstechnieken overdragen op de jeugd, kan men over 100 jaar nog steeds deze vorm van transport beleven. Zandrace en de Westeinderscheg zetten zich dus beide in voor het behoud van cultureel erfgoed.

De penning: herinnering aan de Strijd om de Westeinderscheg

Om de bijzondere parallel tussen de race en de scheg te benadrukken, krijgen alle schippers die deze 2e Zandrace reglementair hebben uitgevaren, een herinneringspenning in de vorm van het logo van de Westeinderscheg.

De historische context

Voordat met de bouw van het Fort Kudelstaart gestart kon worden (rond 1890), werd de slappe ondergrond (veen) uitgegraven en vulde men het gat op met een enorme hoeveel zand. Dit zand werd geheel of gedeeltelijk vervoerd vanaf de duinen rond IJmuiden met zeilende vrachtschepen. Zo´n 130 jaar later zal een deel van dat zand nu dus weer symbolisch verplaatst worden in juli tijdens de Zeilfort Zandrace, kortweg de Zandrace genoemd.

Een - met zand? - geladen zeilend tjalk vaart hier bij de Uiterweg in Aalsmeer. De foto zou op een maandag (wasdag) genomen kunnen zijn, gelet op de vrouw linksonder op de foto die de was aan het doen is. Bron: Noord-Hollands Archief

Volg de schepen via de app

Alle deelnemende schepen krijgen een transponder aan boord. Hierdoor kunt u tijdens het evenement de schepen via de speciale app volgen. Meer informatie over hoe dit precies werkt vindt op de website van Stichting Zeilvaart Warmond. Ook via andere sociale media zal er aandacht besteed worden aan dit unieke gebeuren.

Deelnemers 2021

De onderstaande schepen hebben meegedaan aan de pilot-editie van de Zeilfortzandrace:

Naam: De Oester
Scheepstype: Zeeschouw
Bouwjaar: 1979

Naam: Nooit Volmaakt
Scheepstype: Skûtsje
Bouwjaar: 1910

Naam: Onderneming
Scheepstype: Westlander
Bouwjaar: 1890

Naam: Tijdgeest
Scheepstype: Westlander
Bouwjaar: +/- 1910